Нүүрс, алт, зэсийн экспорт нэмэгдэж, хайгуул болон боловсруулах үйлдвэрийн шинэ төслүүд эрчимжиж байгаа нь салбарын идэвхжил өндөр байгааг харуулж байна. Засгийн газар уул уурхайн салбарыг төрөлжүүлэх, нэмүү өртөг шингэсэн үйлдвэрлэлийг дэмжих бодлого хэрэгжүүлж эхэлсэн нь олон улсын хөрөнгө оруулагчдын анхаарлыг татаж байна.
Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яамнаас мэдээлснээр Монгол Улсын эдийн засаг уул уурхай, тэр дундаа нүүрсний экспортоос хэт хамааралтай байгааг өөрчлөх шаардлагатай гэж үзэж байна. Энэ хүрээнд байгалийн баялгийн хуваарилалтыг шинэчлэх, боловсруулах үйлдвэрүүдийг нэмэгдүүлэх, хайгуулын ажлыг өргөжүүлэх бодлого боловсруулж байгаа талаар онцолжээ.
Үүний зэрэгцээ Монголын хамгийн том хувийн уул уурхайн компаниудын нэг болох Mongolian Mining Corporation 2026 оны эхний улирлын үйл ажиллагааны тайлангаа танилцууллаа. Тус компанийн олборлосон түүхий нүүрсний хэмжээ өмнөх оны мөн үеэс 32 хувиар өссөн бол угаасан коксжих нүүрсний борлуулалт 60 хувиар өссөн үзүүлэлттэй гарчээ. Өмнөговь аймаг дахь Ухаа Худаг болон Баруун Наран уурхайн олборлолт тогтвортой өсөж байгаа нь Монголын нүүрсний экспорт эрчимтэй хэвээр байгааг харуулж байна.
Мөн алтны салбарт Баян Хөндийн уурхайн үйлдвэрлэл нэмэгдэж, 2026 оны эхний улиралд 8,500 гаруй унц алт борлуулсан талаар мэдээлжээ. Дэлхийн зах зээл дээр алтны үнэ өндөр түвшинд хадгалагдаж байгаа нь Монголын алт олборлогч компаниудад эерэг нөлөө үзүүлж байна.
Үүнээс гадна Монгол Улсад хүнд үйлдвэр, ган боловсруулах салбарын томоохон төслүүд эрчимтэй яригдаж эхэллээ. Тухайлбал, Дархан-Сэлэнгийн бүсэд ган боловсруулах үйлдвэр байгуулах төслүүдийг төр, хувийн хэвшлийн хамтарсан хэлбэрээр хэрэгжүүлэх талаар хэлэлцэж байгаа бөгөөд төмрийн хүдрийн нөөцөд түшиглэсэн дотоодын ган үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх зорилт дэвшүүлээд байна. Энэхүү төсөл хэрэгжсэнээр барилгын арматур, ган хийц, үйлдвэрийн зориулалтын металл бүтээгдэхүүнийг дотооддоо үйлдвэрлэх боломж нэмэгдэнэ гэж үзэж байна.
Мөн коксжих нүүрс, төмрийн хүдэрт түшиглэсэн металлургийн цогцолбор байгуулах асуудал уул уурхайн салбарын анхаарлын төвд байна. Хүнд үйлдвэрийн шинэ төслүүд нь зөвхөн түүхий эд экспортлох бус, нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх бодлогын нэг хэсэг болж байгаагаараа онцлогтой. Түүнчлэн зэс хайлуулах үйлдвэр, нүүрс-хими, аж үйлдвэрийн парк байгуулах төслүүдэд гадаадын хөрөнгө оруулагчид сонирхол үзүүлж эхэлжээ.
Уул уурхайн салбар дахь хөрөнгө оруулалт болон технологийн шинэчлэл ч мөн идэвхтэй өрнөж байна. “Mongolia Mining-2026” олон улсын уул уурхайн үзэсгэлэн Улаанбаатар хотноо зохион байгуулагдаж, уул уурхайн техник, автоматжуулалт, хиймэл оюун ухаанд суурилсан олборлолтын шийдлүүдийг танилцуулжээ. Үзэсгэлэнд дотоодын болон олон улсын компаниуд оролцож, хамтын ажиллагааны шинэ боломжуудыг хэлэлцсэн байна.
Мэргэжилтнүүдийн үзэж буйгаар ирэх жилүүдэд зэс, газрын ховор элемент, боловсруулсан металл бүтээгдэхүүний эрэлт дэлхий дахинд өсөх төлөвтэй байгаа бөгөөд Монгол Улс энэ боломжийг ашиглахын тулд дэд бүтэц, эрчим хүч, боловсруулах үйлдвэрийн төслүүдээ хурдасгах шаардлагатай байна. Уул уурхайгаас хүнд үйлдвэр рүү шилжих энэхүү бодлого нь Монголын аж үйлдвэрийн шинэ үеийг эхлүүлэх чухал алхам гэж салбарынхан дүгнэж байна.
