Сарын эхэнд Монголын уул уурхайн экспортын гол бүтээгдэхүүнүүдийн олон улсын зах зээлийн үнийг шинэчлэн зарласан. Ашигт малтмал, газрын тосны газрын мэдээллээр долдугаар сарын экспортын бүтээгдэхүүний үнийг өмнөх сарын олон улсын зах зээлийн дундаж үнэд үндэслэн тооцсон байна. Тухайлбал, түүхий коксжих нүүрсний зарим ангиллын үнэ 149.53 ам.доллар/тонн хүртэл, баяжуулсан коксжих нүүрс 155.90 ам.доллар/тонн, хагас хатуу коксжих нүүрс 143.43 ам.доллар/тонн, зэсийн баяжмалын хувьд олон улсын зах зээлийн үнэ өндөр түвшинд хадгалагдсан байна.
Нүүрсний салбарын хувьд Монголын экспортын гол зах зээл болох БНХАУ-ын гангийн үйлдвэрлэл, коксжих нүүрсний эрэлт долдугаар сарын гол анхаарлын нэг хэвээр байв. Wood Mackenzie-ийн долдугаар сарын судалгаагаар Монголын нүүрсний экспортын төлөв Хятадын импортын эрэлттэй хүчтэй холбоотой хэвээр байгаа бөгөөд Хятадын зах зээлд бага хүхэртэй коксжих нүүрсний нийлүүлэлт хязгаарлагдмал байгаа нь Монголын экспортод дэмжлэг болж байна.
Мөн Монголын хөрөнгийн биржийн уул уурхайн бүтээгдэхүүний цахим арилжаа идэвхтэй үргэлжилсэн. Тухайлбал, долдугаар сарын 23-ны арилжаагаар “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн угаасан болон боловсруулаагүй нүүрс, “Энержи Ресурс” ХХК-ийн угаасан коксжих нүүрс, мөн төмрийн хүдэр арилжаалагдаж, нийт 68.3 тэрбум төгрөг буюу 19.04 сая ам.долларын арилжаа хийгджээ.
Зэсийн салбарын хувьд долдугаар сарын хамгийн анхаарал татсан мэдээллийн нэг нь “Оюу толгой”-н үйлдвэрлэлийн өсөлт байлаа. Rio Tinto компани долдугаар сарын 15-нд 2026 оны хоёрдугаар улирлын үйлдвэрлэлийн тайлангаа танилцуулахдаа “Оюу толгой”-н гүний уурхайн үйлдвэрлэл төлөвлөгөөний дагуу өсөж, оны эхний хагаст зэсийн үйлдвэрлэл өмнөх оны мөн үеэс 31 хувиар нэмэгдсэн гэж мэдээлсэн. Гүний уурхайн үйлдвэрлэл нэмэгдэж байгаа нь Rio Tinto-ийн нийт зэсийн үйлдвэрлэлийн өсөлтөд голлон нөлөөлж байна.
Оюу толгойн хоёрдугаар улирлын үйлдвэрлэлд баяжуулах үйлдвэрийн төлөвлөгөөт засвар үйлчилгээ тодорхой хэмжээгээр нөлөөлсөн ч гүний уурхайн хүдэр дэх агуулга нэмэгдсэнээр үйлдвэрлэлийн өсөлтийг дэмжсэн байна. Rio Tinto мөн 2026 оны бүтэн жилийн зэсийн үйлдвэрлэлийн удирдамжаа хадгалж, Оюу толгойн гүний уурхайн үйлдвэрлэлийн өсөлтийг цаашид үргэлжлүүлэх төлөвтэй байгаагаа мэдээлсэн.
Уул уурхайн томоохон төслүүдээс гадна долдугаар сард аж үйлдвэрийн салбарын дэд бүтцийн асуудал мөн онцлох сэдэв байлаа. Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яамны мэдээллээр улсын хэмжээнд 18 аж ахуйн нэгжийн 22 шатахуун хадгалах агуулах, савны бүтээн байгуулалтын ажил явагдаж байна. Эдгээр төслийг хэрэгжүүлснээр шатахууны нөөц хадгалах хүчин чадлыг нэмэгдүүлж, улсын хэмжээнд ердийн хэрэглээний 3-6 сарын нөөц бүрдүүлэх зорилтыг хангах юм.
Долдугаар сарын сүүлээр шатахууны нөөцийн агуулахын бүтээн байгуулалтыг эрчимжүүлэх асуудал дахин хөндөгдөж, Дархан-Уул аймагт хэрэгжиж буй “Тэс Петролиум” ХХК-ийн агуулахын өргөтгөлийн ажилтай салбарын сайд танилцсан байна. Шатахууны хадгалалт, нөөцийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх нь уул уурхай, тээвэр болон аж үйлдвэрийн тасралтгүй ажиллагаанд шууд нөлөөлөх стратегийн ач холбогдолтой дэд бүтэц юм.
Мөн Монгол Улс Төв Азийн орнуудтай уул уурхай, аж үйлдвэрийн салбарын хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэх чиглэлд тодорхой алхам хийв. Долдугаар сарын 21-нд Монгол Улс болон Бүгд Найрамдах Тажикистан Улсын холбогдох байгууллагууд уул уурхай, аж үйлдвэрийн салбарт аюулгүй байдлыг хангах, төрийн хяналт шалгалт болон геологийн судалгааны чиглэлээр хамтран ажиллахаар тохиролцсон байна.
Нөгөө талд долдугаар сарын 24-нд Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яам 2027 оны төсвийн төслөө холбогдох байгууллагуудад хүргүүлсэн нь салбарын ирэх оны хөрөнгө оруулалт, бодлогын зорилтуудыг тодорхойлох дараагийн шат эхэлж байгааг харууллаа.
Уул уурхайн салбарын байгаль орчны хариуцлагын хүрээнд “Оюу толгой”-н хэрэгжүүлж буй “Ухаа заг” заган ойжуулалтын төсөл мөн долдугаар сард эхэлсэн. Өмнөговь аймгийн Ханбогд суманд нээлтээ хийсэн уг төслийн хүрээнд нийт 300 га талбайд заг мод ойжуулахаар төлөвлөснөөс долдугаар сарын эхний байдлаар 80 га талбайд 100 мянга гаруй заг мод тарьсан байна. Төсөл нь “Тэрбум мод” үндэсний хөдөлгөөн болон “Оюу толгой”-н “100 сая мод өвлүүлэн үлдээе” хөтөлбөрийн хүрээнд хэрэгжиж байна.
Ийнхүү 2026 оны долдугаар сард Монголын уул уурхай, аж үйлдвэрийн салбарын гол дүр зураг нь нүүрсний экспортын зах зээлийн нөхцөл, зэсийн үйлдвэрлэлийн өсөлт, уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн арилжаа, түлшний нөөцийн дэд бүтцийн өргөтгөл болон стратегийн хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх чиглэлээр тодорхойлогдлоо.
Сарын хамгийн том өсөлтийн дохио нь Оюу толгойн гүний уурхайн үйлдвэрлэл байв. Харин нүүрсний салбарт Хятадын зах зээлийн эрэлт, үнэ болон тээвэрлэлтийн хүчин чадал Монголын экспортын орлогод нөлөөлөх гол хүчин зүйл хэвээр байна. Цаашид уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспортыг зөвхөн олборлолтын хэмжээгээр нэмэгдүүлэхээс гадна боловсруулалт, дэд бүтэц, эрчим хүч, түлшний нөөц болон байгаль орчны хариуцлагатай уялдуулах шаардлага салбарын бодлогын төвд хэвээр байх төлөвтэй байна.
